Wielkość i struktura PKB Kazachstanu

Po upadku Związku Radzieckiego, w roku 1991, Kazachstan uzyskał niepodległość. Pierwsze lata tego nowego okresu w historii kraju były wyjątkowo trudne. Zostały zerwane więzi gospodarcze, jakie łączyły byłe republiki radzieckie. Z ekonomicznej zapaści Kazachstan wyszedł dopiero w roku 2000. Wtedy jego PKB zaczął stale wzrastać. Były to możliwe dzięki surowcom naturalnym, w które Kazachstan jest wyjątkowo bogaty. Inwestycje zagranicznych firm, głównie w wydobycie ropy naftowej, przyczyniły się do dynamicznego wzrostu produktu krajowego brutto. Na koniec 2006 roku PKB Kazachstanu wyniósł ponad 81 mld USD.

PKB Kazachstanu i Polski (ceny bieżące, w mld USD) 

Rok	2000	2001		2002	2003		2004	2005		2006
Kazachstan	18 275		22 135	24 599		30 860	43 152		57 124	81 003
Polska	171 268		190 405	198 211		216 797	253 021		303 976	340 969

 

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z Międzynarodowego Funduszu Walutowego, www.imf.org. 

 

PKB na jednego mieszkańca w Kazachstanie i w Polsce, (w tys. USD)

 

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z Międzynarodowego Funduszu Walutowego www.imf.org. 

     Jak pokazują dane tabeli 1, w 2000 roku PKB Kazachstanu był prawie 10 razy mniejszy niż Polski, natomiast 6 lat później tylko 4 razy mniejszy. Jednakże w Kazachstanie możemy zaobserwować zdecydowanie wyższą jego dynamikę. Podczas gdy w Polsce PKB w latach 2000-2006 wzrastał w tempie od 1,2% do 6,1%, w Kazachstanie wzrost nie spadał poniżej 9%, a w roku 2001 osiągnął 13,5%. Takie przyrosty produktu krajowego brutto czynią z Kazachstanu jedną z najszybciej rozwijających się gospodarek na świecie. Według prognoz Międzynarodowego Funduszu Walutowego PKB Kazachstanu w 2008 roku wyniesie ponad 7 329 USD na osobę.
 

 

 Dynamika PKB w Polsce i w Kazachstanie (rok poprzedni=100)

 

Źródło: opracowanie własne na podstawie Małego Rocznika Statystycznego Polski 2007  
oraz danych z www.cisstat.com. 

     Przyjrzyjmy się, jakie sektory gospodarki przyczyniają się w największym stopniu do tworzenia PKB. Prawie jedna trzecia produktu krajowego brutto Kazachstanu jest wytwarzana przez sektor przemysłowy. Jego udział na przestrzeni lat nieznacznie się obniżał. Wzrastało natomiast znaczenie wydobycia surowców. W 2000 roku przetwórstwo przemysłowe miało większe znaczenie niż wydobycie surowców, natomiast od 2005 roku jest na odwrót.

     Surowce naturalne – ropa naftowa, gaz ziemny, rudy żelaza i miedzi stanowią główne źródło przyrostu PKB Kazachstanu. Po pierwsze, dlatego, iż ceny surowców na światowych rynkach drastycznie wzrastają. Po drugie, w Kazachstanie uruchamia się coraz to nowe miejsca wydobycia surowców.

     

 

Udział poszczególnych sektorów gospodarki w tworzeniu PKB Kazachstanu 

Rok	2000	2001	2002	2003	2004	2005	2006
Przemysł	32,6%	30,7%	29,5%	29,1%	29,3%	29,8%	29,6%
w tym: wydobycie surowców	13,0%	11,4%	12,1%	12,1%	13,6%	15,8%	16,1%
Handel   i naprawy	12,4%	12,1%	12,2%	11,6%	12,5%	11,8%	11,4%
Rolnictwo, łowiectwo   i leśnictwo	8,1%	8,7%	8,0%	7,9%	7,1%	6,4%	5,5%
Budownictwo	5,2%	5,5%	6,3%	6,0%	6,1%	7,8%	9,8%

 

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z www.stat.kz. 

     Procentowy udział rolnictwa, łowiectwa i leśnictwa w latach 2001-2006 zmniejszył się z 8,7% do 5,5%. Natomiast sektor handlu i napraw zanotował mniejsze spadki – z poziomu 12,4% w 2000 roku do 11,4% w 2006 roku. Jednakże przy ogólnym wysokim wzroście PKB, obie te gałęzie zanotowały wzrost bezwzględnego udziału w produkcie krajowym brutto.⁴⁴ Zauważalnie wzrosło znaczenie budownictwa. W 2006 roku odpowiadało prawie za 10% PKB, podczas gdy w 2000 roku wskaźnik ten wynosił jedynie 5,2%.

Wszystkie te zmiany wskazują na zmniejszającą się dysproporcję w rozwoju gospodarczym między Polską i Kazachstanem. Różnica w wartości PKB na osobę maleje z roku na roku. W Kazachstanie w 2006 roku był on o około 40% niższy niż w Polsce.

     Rosnący poziom produktu krajowego brutto przyczynia się również do zmian w finansowym położeniu mieszkańców Republiki. W Kazachstanie stale wzrasta średnie miesięczne wynagrodzenie ludności. Nominalne wartości zwiększyły się od 118 USD w 2001 roku do 324 USD w 2006. Natomiast wartości realne rosły w latach 2001-2006 w tempie 7-14,6%. W 2006 roku wzrost wyniósł 10,3%.  
 
 
 
 
 

Średnie nominalne miesięczne wynagrodzenie w Republice Kazachstanu  
(w USD)

 

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z:  
Статистический ежегодник Республики Казахстан 2007 

     Średnie, miesięczne wydatki gospodarstw domowych na jedną osobę wyniosły w 2006 roku w Kazachstanie nieznacznie ponad 108 USD. Jednakże zauważalne są ogromne różnice w poszczególnych częściach kraju. Na przykład w Astanie te wydatki wyniosły 225 USD, Ałmacie  
145 USD, a w najbiedniejszym obwodzie jedynie 72 USD. Poziom wydatków w Astanie był porównywalny ze średnimi wydatkami na osobę w Polsce, które w 2005 roku wyniosły 690 PLN.