Kazachski czy kazachstański

Niektórzy twierdzą, że używanie przymiotnika “kazachstański” jest nieprawidłowe. Zastępują go słowem kazachski. Moim zdaniem użycie tych wyrazów zależne jest od kontekstu.

“Kazachski” odnosi się do narodowości, a kazachstański do kraju.

Mapa Kazachstanu

Kazachstan Mapa

Oto mapa Kazachstanu. Kraj jest 8 i pół razy większy niż Polska.  Tylko 5,4% jego ziem leży w Europie. Reszta terenów na wschód od rzeki Emba to już Azja.

Handel zagraniczny Kazachstanu

            Kilkunastoprocentowe wzrosty w obrotach handlu detalicznego w Kazachstanie w wiążą się również z powiększeniem salda obrotów w handlu zagranicznym. W ostatnich latach Kazachstan stale zwiększa poziom obrotów z zagranicą (por. rys 8). W 2001 roku wyniosły one ponad 15 mld USD, a w 2006 niespełna 62 mld USD. Szybciej rosną obroty handlu zagranicznego z krajami niewchodzącymi w skład byłej Wspólnoty Niepodległych Państw (wzrost wyniósł 37,2% w 2006 roku i 45,6% w 2005) niż z krajami byłej WNP (36,4% w 2006 roku i 19,4% w 2005).

 

Rysunek 8. Handel zagraniczny Republiki Kazachstanu

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z:
Статистический ежегодник Республики Казахстан 2007

 

            Na przestrzeni lat 2001-2006 Kazachstan utrzymywał dodatnie saldo obrotów handlu zagranicznego. W związku ze zwiększeniem w ostatnich latach eksportu surowców naturalnych, dysproporcja pomiędzy eksportem i importem powiększa się. To właśnie produkty mineralne stanowiły najbardziej znaczącą grupę towarów eksportowych (72,9% ogółu eksportu). Kolejne 16,1% stanowiły metale nieszlachetne i wyroby z nich. Artykuły żywnościowe i materiały do ich produkcji stanowiły jedynie 2,8% eksportu.

            Natomiast w imporcie największy udział miały maszyny i urządzenia (45,2%) i produkty mineralne (14,3%). Artykuły żywnościowe i materiały do ich produkcji odpowiadały za 7% importu. Jednakże eksperci szacują, że 2006 roku w handlu detalicznym w Kazachstanie towary importowane stanowiły 41% rynku w ujęciu ilościowym.[1]

            Najważniejszym partnerem handlowym dla Kazachstanu jest niewątpliwie Rosja[2]. 38,3% eksportu i 9,8% importu pochodzi właśnie z tego kraju. Duży udział w imporcie posiadają również Chiny (8,1%) i Niemcy (7,6%). Natomiast ważnymi partnerami w eksporcie są dla Kazachstanu Włochy (18%) i Szwajcaria (17,6%).[3]

 

Polska jako partner gospodarczy Kazachstanu

 

            Polska nie należy do głównych partnerów handlowych Kazachstanu. W latach 2003-2006 import z Polski stanowił od 1,1% do 1,4% ogółu importu, a eksport od 0,5% do 1,6%. Widoczne są wyraźne w wartości wymiany handlowej na przestrzeni lat. Podczas gdy w 2005 roku bilans handlowy Polski z Kazachstanem był ujemny i wyniósł – 170,5 mln dolarów, to już w 2006 roku Polska zaczęła eksportować więcej do Kazachstanu niż Kazachstan do Polski (por. rys. 9). Bilans handlowy na koniec 2006 roku wyniósł  99 mln USD.[4]

Od roku 2004 wzrasta liczba polskich przedsiębiorstw i firm z udziałem polskiego kapitału działających w Kazachstanie. W roku 2003 i 2004 było ich 40, w kolejnym roku 54, a w 2006 już 65.[5] Są to głównie firmy zajmujące się dystrybucją materiałów budowlanych. W Ałmaty jest również zarejestrowana firma Artis Food, która zajmuje się importem towarów z sektora FMCG z Polski.[6]

Rysunek 9. Obroty handlowe Kazachstanu i Polski

Źródło: jak do rys. 8.

 

 

            Zwiększają się również inwestycje bezpośrednie dokonywane przez polski kapitał w Kazachstanie (zob. tab. 7). Ich przyrost jest znaczący – w roku 2004 polskie firmy zainwestowały w Kazachstanie 1,77 mln dolarów, a w 2006 roku 12 mln dolarów. Stanowiło to odpowiednio 0,04% oraz 0,12% ogółu inwestycji bezpośrednich w Kazachstanie w danym roku.[7]

 

 

Tabela 7. Przyrost polskich inwestycji bezpośrednich w Kazachstanie (w mln USD)

 

Rok	2003	2004	2005	2006
Saldo inwestycji bezpośrednich	1,77	3,61	6,7	12,0
Udział Polski w ogóle inwestycji bezpośrednich	0,04%	0,04%	0,1%	0,12%

Źródło: jak do rys. 8.

---

[1] Состояние потребительского рынка в странах Содружества в 2001-2006 годах (www.stat.kz).

[2] Kazachstan wraz z Rosją, Białorusią, Kirgistanem i Tadżykistanem wchodzi w skład Euroazjatyckiej Wspólnoty Gospodarczej. Jest to unia celna i w odniesieniu do wielu grup towarów nie są stosowane cła, podatki oraz inne opłaty.

[3] Статистический ежегодник Республики Казахстан 2007.

[4] Ibidem.

[5] Статистический ежегодник Республики Казахстан 2007.

[6] http://rus.pol-trade.kz/.

[7] Статистический ежегодник Республики Казахстан 2007.

Rozwój handlu wewnętrznego w Kazachstanie

Rosnący poziom wydatków gospodarstw domowych wpływa na dynamiczny rozwój handlu wewnętrznego. W Kazachstanie w 2006 roku sektor handel i naprawy wytworzył jedną dziewiątą produktu krajowego brutto, czyli ok. 9 mld USD. Dla porównania, w Polsce sektor ten miał 17-proc. udział w tworzeniu PKB, tj. zwiększył produkt krajowy brutto o prawie 58 mld USD.[1]

Sprzedaż w handlu detalicznym na rynku kazachstańskim dynamicznie rosła (por. rys. 4). Podczas gdy w 2000 roku wyniosła 4,0 mld USD, w 2006 roku aż 13,8 mld USD (dla porównania, w Polsce 468,5 mld PLN). Choć procentowy udział handlu i napraw w PKB Kazachstanu malał przez prawie przez wszystkie lata w okresie 2000-2006, to przyrosty obrotów handlu detalicznego nie spadały poniżej 8,2%.[2]

 

Rysunek 4. Obroty handlu detalicznego w Republice Kazachstanu (w mld USD)

 

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych z Оптовая и розничная торговля в Республике Казахстан 2002-2006.

 

Jeszcze większe przyrosty notował handel hurtowy. Na przykład, w roku 2005 jego obroty wyniosły 22,74 mld USD, a rok później już 32,75 mld USD.[3]

Interesująco kształtuje się struktura geograficzna obrotów handlowych. Na Ałmaty i obwód ałmatyński przypadało w 2006 roku 44% obrotu detalicznego całego Kazachstanu i ponad 55% handlu hurtowego. To właśnie w tej części kraju produkuje się dużą część towarów z sektora FMCG i do tego miasta trafiają dostawy z importu. W związku z problemami natury logistycznej – skupiska ludzkie są od siebie oddalone o kilkaset lub kilka tysięcy kilometrów oraz brakuje infrastruktury – często nie opłaca się rozwozić towarów po całym kraju.[4]

W latach 2000-2006 możemy zaobserwować wysokie tempo przyrostu obrotów handlu detalicznego. W roku 2006 wyniosło ono 15,0%, rok wcześniej 13,5%, a dwa lata wcześniej 18,2% (zob. tab. 3).[5] Ogromne przyrosty obrotów handlu detalicznego zanotowały przede wszystkim trzy obwody: Żambulski (53,8%), Ałmatyński (35,1%) i Atyrauski (34,2%).[6]

 

Tabela 3. Dynamika obrotów handlu detalicznego w poszczególnych grupach towarowych

(rok poprzedni=100)

Grupa towarowa	2000	2001	2002	2003	2004	2005	2006
Handel detaliczny ogółem	107,1	115,7	108,2	109,8	118,2	113,5	115,0
Towary żywnościowe	98,6	109,9	103,6	101,3	106,4	114,0	110,7
Towary żywnościowe bez alkoholi	98,6	110,7	103,0	99,8	105,4	111,4	110,0
Alkohole	98,7	104,7	104,5	111,6	113,3	115,7	115,0
Towary nieżywnościowe	115,3	120,7	111,9	115,9	125,5	113,7	117,2

 

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z www.stat.kz.

 

Towary nieżywnościowe charakteryzują się zdecydowanie wyższymi stopami wzrostu niż towary żywnościowe, dotyczy to szczególnie roku 2004, w którym obroty w tych dwóch grupach towarowych wzrosły odpowiednio o 25,5% oraz 6,4%. W latach 2003-2006 możemy zaobserwować wysoki wzrost sprzedaży napojów alkoholowych, który dochodził do 15,7% (zob. rys. 5).[7]

Rysunek 5. Dynamika handlu detalicznego wg grup towarowych

 

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z www.stat.kz.

Na przestrzeni lat 2000-2004 obserwuje się duże spadki udziału towarów żywnościowych w handlu detalicznym ogółem, od 43,8% do 34,3%. W 2006 roku udział ten wyniósł 34,1%, a towary nieżywnościowe stanowiły 65,9% (por. tab.4).[8]

 

Tabela 4. Handel detaliczny według grup towarowych (w mld USD)

 

	2000	2001	2002	2003	2004	2005	2006
Handel detaliczny ogółem (z wyłączeniem napojów alkoholowych)	4,0	4,9	5,4	6,5	9,0	10,6	13,8
w tym:                        towary żywnościowe	1,8	2,1	2,2	2,5	3,1	3,7	4,7
towary żywnościowe udział procentowy	43,8%	42,5%	41,1%	38,2%	34,3%	34,8%	34,1%
towary nieżywnościowe	2,3	2,8	3,2	4,0	5,9	6,9	9,1
towary nieżywnościowe udział procentowy	56,2%	57,5%	58,9%	61,8%	65,7%	65,2%	65,9%
Handel detaliczny napojami alkoholowymi	0,2	0,2	0,2	0,3	0,4	0,4	0,6

 

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z: www.stat.kz.

 

Znaczącą część, 67,5% ogólnego obrotu handlu w Kazachstanie, stanowił w 2005 roku handel hurtowy. Na handel detaliczny przypadało 32,5%.[9]

Lata 2000-2006 charakteryzują się nieznaczną zmiennością liczby przedsiębiorstw handlowych. Nie da się określić jednego trendu (zob. tab. 5). Duża zmiana zaszła w roku 2006, w którym ich liczba wzrosła o 540. Na dzień 01.01.2007 było zarejestrowanych w Kazachstanie 46 401 przedsiębiorstw handlowych, z czego 10 626 w Ałmacie i obwodzie Ałmatyńskim.[10]

 

Tabela 5. Przedsiębiorstwa handlowe, sklepy i ich powierzchnia (stan na 1. stycznia)

Rok	2003	2004	2005	2006	2007
Liczba przedsiębiorstw handlowych	45 975	45 905	46 211	45 861	46 401
Liczba sklepów z towarami konsumenckimi	28 461	28 468	28 463	28 273	28 662
Łączna powierzchnia (w m2)	1 574 183	1 623 212	1 645 615	1 700 142	2 418 941
Średnia powierzchnia jednego sklepu	55,31	57,02	57,82	60,13	84,40

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z:
Оптовая и розничная торговля в Республике Казахстан 2002-2006.

Liczba sklepów z towarami konsumenckimi w ostatnich latach również nie zmieniła się znacząco, oscyluje ona na poziomie ok. 28 273 – 28662. Zmienia się natomiast średnia powierzchnia sklepu. Podczas gdy na początku 2003 roku wynosiła ona 55,31 m², to w 2007 już 84,40 m² (por. tab. 5). Na tle innych części kraju wyróżnia się Astana, w której średnia powierzchnia sklepu wynosi aż 746,84 m².

Od 2004 roku obserwuje się w Kazachstanie spadek liczby targowisk. Do roku 2007 zmniejszyła się ona o 113 i wyniosła 841. Jednakże na targowiskach, które nie zostały zlikwidowane, pojawia się coraz więcej punktów handlowych. Ich liczba od roku 2003 stale rośnie.[11]

 

Tabela 6. Targowiska i punkty handlowe na targowiskach (stan na 1. stycznia)

 

Rok	2003	2004	2005	2006	2007
Liczba targowisk	907	954	935	925	841
Liczba punktów handlowych na targowiskach	145 364	148 574	150 497	154 094	157 635

Źródło: jak do tabeli 5.

 

Na przestrzeni lat 2000-2006 możemy zaobserwować stały spadek udziału targowisk i indywidualnych przedsiębiorców w ogólnych obrotach handlu detalicznego (zob. rys. 6). W 2000 roku wyniósł on 75,1%, a w 2006 roku po raz pierwszy dominującą pozycję zdobyły przedsiębiorstwa handlowe; udział targowisk i indywidualnych przedsiębiorców wyniósł jedynie 48,2%. Oznacza to, że coraz więcej produktów jest realizowanych w bardziej nowoczesnych kanałach sprzedaży.[12]

 

Rysunek 6. Obrót towarowy przedsiębiorstw handlowych oraz targowisk i indywidualnych przedsiębiorców (w mld USD)

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z www.stat.kz.

 

Na rynku detalicznym w Kazachstanie zaczyna pojawiać się coraz więcej sieci handlowych. Do najbardziej znaczących należą:

·              Ramstor – turecka sieć, która posiada jeden hipermarket i 3 supermarkety w Ałmaty oraz jeden supermarket w Astanie,

·              Inter Gros – przedsiębiorstwo kazachstańskie posiadające 17 supermarketów w całym kraju, w tym ponad połowę w Ałmaty i pozostałe w dużych miastach Kazachstanu,

·              Inter Food – sprzedający prawie jedynie towary importowane z Niemiec, posiadający 6 sklepów o powierzchni od 200 do 3,5 tys. m²,

·              Piatiorochka – sieć 13 sklepów dyskontowych działająca na rosyjskiej franszyzie.

Jednakże według ocen ekspertów sprzedaż detaliczna w sieciowych supermarketów, to jedynie 5-10% rynku, a konkurencja w tej sferze praktycznie nie istnieje. Oczywistym efektem braku współzawodnictwa są wysokie ceny. Akcje promocyjne lub obniżki cen organizowane przez supermarkety należą do rzadkości.[13]

Dowodem na to, ze kazachstański rynek jest daleki od nasycenia nowoczesnymi sklepami są wnioski z raportu „Growth Opportunities for Global Retailers 2006” wydanego przez firmę A.T. Kearney. Kazachstan otrzymał 99 punktów, przy czym 100 punktów oznacza całkowity brak nowoczesnych powierzchni handlowych. ^[14]

Ałmaty pozostaje daleko w tyle za miastami Europy pod względem powierzchni składowej na 1000 mieszkańców. Jest ona ponad dwudziestokrotnie mniejsza niż w Warszawie (por. rys. 7). Jednakże prognozy na przyszłość są obiecujące. Jeśli uda się zrealizować wszystkie zaplanowane inwestycje magazynowe, wskaźnik ten podniesie się o 5 razy i wyniesie 283 m² na 1000 mieszkańców.[15]

 

Rysunek 7. Powierzchnia magazynowa w różnych miastach

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Cominfo Logistics Solutions, GVA Sawyer.

 

Według ocen ekspertów wydatki na składowanie i usługi logistyczne w Kazachstanie sięgają 5-10% końcowej ceny towarów, podczas gdy w Europie wskaźnik ten oscyluje wokół 2%.[16]

 

---

[1] Статистический ежегодник Республики Казахстан 2007 oraz Mały Rocznik Statystyczny Polski 2007.

[2] Оптовая и розничная торговля в Республике Казахстан 2002-2006, Агентство Республики Казахстана по статистике, Астана, 2007.

[3] Ibidem.

[4] Н. Титюхин, Терминально-складская инфраструктура Республики Казахстан, „Современный склад” nr 6/2007.

[5] Dla porównania, w Polsce te wskaźniki były niższe i osiągnęły odpowiednio wartość 8,1%, -0,1% oraz 8%.

[6] Статистический ежегодник Республики Казахстан 2007.

[7] www.stat.kz.

[8] Dla porównania wartość sprzedaży detalicznej artykułów nieżywnościowych wyniosła w Polsce 53,4%, www.stat.kz.

[9] Оптовая и розничная торговля в Республике Казахстан 2002-2006, Агентство Республики Казахстана по статистике, Астана, 2007.

[10] Ibidem.

[11] Оптовая и розничная торговля в Республике Казахстан 2002-2006, op.cit.

[12] www.stat.kz.

[13] В. Калабин, Не продешевили, „Эксперт. Казахстан” nr 47(149)/2007.  

[14] Growth Possibilities for Global Retailers, www.atkearney.com.

[15] Н. Титюхин, Терминально-складская инфраструктура Республики Казахстан, Современный склад 6/2007.

[16] В. Калабин, Не продешевили, „Эксперт. Казахстан” nr 47(149)/2007.  

Wielkość i struktura PKB Kazachstanu

Po upadku Związku Radzieckiego, w roku 1991, Kazachstan uzyskał niepodległość. Pierwsze lata tego nowego okresu w historii kraju były wyjątkowo trudne. Zostały zerwane więzi gospodarcze, jakie łączyły byłe republiki radzieckie. Z ekonomicznej zapaści Kazachstan wyszedł dopiero w roku 2000. Wtedy jego PKB zaczął stale wzrastać. Były to możliwe dzięki surowcom naturalnym, w które Kazachstan jest wyjątkowo bogaty. Inwestycje zagranicznych firm, głównie w wydobycie ropy naftowej, przyczyniły się do dynamicznego wzrostu produktu krajowego brutto. Na koniec 2006 roku PKB Kazachstanu wyniósł ponad 81 mld USD.

PKB Kazachstanu i Polski (ceny bieżące, w mld USD) 

Rok	2000	2001		2002	2003		2004	2005		2006
Kazachstan	18 275		22 135	24 599		30 860	43 152		57 124	81 003
Polska	171 268		190 405	198 211		216 797	253 021		303 976	340 969

 

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z Międzynarodowego Funduszu Walutowego, www.imf.org. 

 

PKB na jednego mieszkańca w Kazachstanie i w Polsce, (w tys. USD)

 

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z Międzynarodowego Funduszu Walutowego www.imf.org. 

     Jak pokazują dane tabeli 1, w 2000 roku PKB Kazachstanu był prawie 10 razy mniejszy niż Polski, natomiast 6 lat później tylko 4 razy mniejszy. Jednakże w Kazachstanie możemy zaobserwować zdecydowanie wyższą jego dynamikę. Podczas gdy w Polsce PKB w latach 2000-2006 wzrastał w tempie od 1,2% do 6,1%, w Kazachstanie wzrost nie spadał poniżej 9%, a w roku 2001 osiągnął 13,5%. Takie przyrosty produktu krajowego brutto czynią z Kazachstanu jedną z najszybciej rozwijających się gospodarek na świecie. Według prognoz Międzynarodowego Funduszu Walutowego PKB Kazachstanu w 2008 roku wyniesie ponad 7 329 USD na osobę.
 

 

 Dynamika PKB w Polsce i w Kazachstanie (rok poprzedni=100)

 

Źródło: opracowanie własne na podstawie Małego Rocznika Statystycznego Polski 2007  
oraz danych z www.cisstat.com. 

     Przyjrzyjmy się, jakie sektory gospodarki przyczyniają się w największym stopniu do tworzenia PKB. Prawie jedna trzecia produktu krajowego brutto Kazachstanu jest wytwarzana przez sektor przemysłowy. Jego udział na przestrzeni lat nieznacznie się obniżał. Wzrastało natomiast znaczenie wydobycia surowców. W 2000 roku przetwórstwo przemysłowe miało większe znaczenie niż wydobycie surowców, natomiast od 2005 roku jest na odwrót.

     Surowce naturalne – ropa naftowa, gaz ziemny, rudy żelaza i miedzi stanowią główne źródło przyrostu PKB Kazachstanu. Po pierwsze, dlatego, iż ceny surowców na światowych rynkach drastycznie wzrastają. Po drugie, w Kazachstanie uruchamia się coraz to nowe miejsca wydobycia surowców.

     

 

Udział poszczególnych sektorów gospodarki w tworzeniu PKB Kazachstanu 

Rok	2000	2001	2002	2003	2004	2005	2006
Przemysł	32,6%	30,7%	29,5%	29,1%	29,3%	29,8%	29,6%
w tym: wydobycie surowców	13,0%	11,4%	12,1%	12,1%	13,6%	15,8%	16,1%
Handel   i naprawy	12,4%	12,1%	12,2%	11,6%	12,5%	11,8%	11,4%
Rolnictwo, łowiectwo   i leśnictwo	8,1%	8,7%	8,0%	7,9%	7,1%	6,4%	5,5%
Budownictwo	5,2%	5,5%	6,3%	6,0%	6,1%	7,8%	9,8%

 

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z www.stat.kz. 

     Procentowy udział rolnictwa, łowiectwa i leśnictwa w latach 2001-2006 zmniejszył się z 8,7% do 5,5%. Natomiast sektor handlu i napraw zanotował mniejsze spadki – z poziomu 12,4% w 2000 roku do 11,4% w 2006 roku. Jednakże przy ogólnym wysokim wzroście PKB, obie te gałęzie zanotowały wzrost bezwzględnego udziału w produkcie krajowym brutto.⁴⁴ Zauważalnie wzrosło znaczenie budownictwa. W 2006 roku odpowiadało prawie za 10% PKB, podczas gdy w 2000 roku wskaźnik ten wynosił jedynie 5,2%.

Wszystkie te zmiany wskazują na zmniejszającą się dysproporcję w rozwoju gospodarczym między Polską i Kazachstanem. Różnica w wartości PKB na osobę maleje z roku na roku. W Kazachstanie w 2006 roku był on o około 40% niższy niż w Polsce.

     Rosnący poziom produktu krajowego brutto przyczynia się również do zmian w finansowym położeniu mieszkańców Republiki. W Kazachstanie stale wzrasta średnie miesięczne wynagrodzenie ludności. Nominalne wartości zwiększyły się od 118 USD w 2001 roku do 324 USD w 2006. Natomiast wartości realne rosły w latach 2001-2006 w tempie 7-14,6%. W 2006 roku wzrost wyniósł 10,3%.  
 
 
 
 
 

Średnie nominalne miesięczne wynagrodzenie w Republice Kazachstanu  
(w USD)

 

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z:  
Статистический ежегодник Республики Казахстан 2007 

     Średnie, miesięczne wydatki gospodarstw domowych na jedną osobę wyniosły w 2006 roku w Kazachstanie nieznacznie ponad 108 USD. Jednakże zauważalne są ogromne różnice w poszczególnych częściach kraju. Na przykład w Astanie te wydatki wyniosły 225 USD, Ałmacie  
145 USD, a w najbiedniejszym obwodzie jedynie 72 USD. Poziom wydatków w Astanie był porównywalny ze średnimi wydatkami na osobę w Polsce, które w 2005 roku wyniosły 690 PLN. 

Położenie geograficzne i rozmieszczenie ludności Kazachstanu

 Republika Kazachstanu jest największym państwem w regionie Azji Centralnej. Prawie w całości leży ona w Azji Środkowej, a tylko 5,4% jej terytorium znajduje się w Europie. Od północy graniczy z Federacją Rosyjską, od wschodu z Chinami, od południa z Kirgistanem, Uzbekistanem i Turkmenistanem. Zachodnią granicę stanowi brzeg Morza Kaspijskiego. Łączna długość granic to 12 187 km. Pod względem wielkości terytorium Kazachstan znajduje się na 9. miejscu na świecie. Jego powierzchnia wynosząca ponad 2,7 mln km² jest ponad osiem i pół razy większa od powierzchni Polski. Około 55% terytorium kraju zajmują stepy i półpustynie, a 24% góry i pustynie. Warunki klimatyczne są surowe. W kraju panuje klimat ostry kontynentalny – zimy są mroźne, a lata gorące. Temperatury wahają się od -45°C do +40°C.

      Kazachstan zamieszkuje 15,4 mln osób. Średnio, na jeden kilometr kwadratowy przypada niespełna 5,6 osoby. Środkowa część kraju, w której panują przyrodniczo wyjątkowo trudne warunki do życia jest prawie niezamieszkana. Głównymi skupiskami ludzkimi są Ałmaty i Astana. Ałmaty leży w południowo-wschodniej części kraju, 300 km od granicy z Chinami. Miasto jest zamieszkane przez ponad 1,3 mln osób. Choć w 1997 roku utraciło statut stolicy, pozostaje najważniejszym ośrodkiem gospodarczym Kazachstanu. Astana to nowa stolica. Mówi się o niej jako o mieście zbudowanym na stepie. W 1997 roku miasto zamieszkiwało ok. 100 tys. ludzi, a obecnie ponad 600 tys. osób. Łącznie regiony Ałmaty i Astany skupiają prawie 20% populacji państwa. Kazachstan jest podzielony na 14 obwodów (ros. области) i 2 miasta wydzielone.

     Kazachowie stanowią ok. 53% ludności kraju. Pozostali mieszkańcy Kazachstanu to potomkowie zesłanych tu w czasach Związku Radzieckiego Rosjan (30%), Koreańczyków, Ukraińców, Białorusinów i Polaków.

Język kazachski cz.2

Aby kazachski stawał się coraz powszechniejszy, władze wprowadzają go do szkół i uniwersytetów. W niektórych szkołach podstawowych kazachski jest jedynym językiem wykładowym. Zazwyczaj właśnie te placówki oświatowe dostają najwięcej pieniędzy – to one mają boiska wyłożone sztuczną trawą i ładnie wytynkowaną elewację. 

Na niektórych uniwersytetach tworzy się grupy kazachskie. Najczęściej trafia do nich młodzież z wiosek – oni umieją mówić po kazachsku. Jednak sami wykładowcy twierdzą, że poziom na lekcjach jest bardzo niski. Większość wysiłku wkłada się objaśnienie terminologii i nowych słów. Treści merytoryczne trafiją natomiast na drugi plan.  

Poza tym abiturienci kazachskich grup nie znają ważnych pojęć ze swojej dziedziny w języku rosyjskim. To prowadzi do kolejnych problemów – nie umieją się znaleźć na rynku pracy, gdzie wszystko funkcjonuje po rosyjsku. 

Władze Kazachstanu mają ciężki orzech do zgryzienia…

Kazachstan – język cz. 1.

W byłych republikach Związku Radzieckiego często pojawia się temat języka – czy powinno się mówić po rosyjsku, czy w języku narodowym. Dla Polaka odpowiedź jest jasna. My, którzy walczyliśmy o zachowanie swojego języka przez tyle lat, nigdy byśmy nie zamienili go na inni.

W Kazachstanie tak nie jest. W Ałmacie zdecydowana większość ludzi (90%) rozmawia między sobą po rosyjsku. I choć władze starają się tę sytuację zmienić, nie jest to łatwe. Przyczyn można wymienić kilka.

Po pierwsze, język kazachski jest dosyć ubogi. Nie ma w nim słów, które weszły do użycia stosunkowo niedawno – jak pociąg, czy nawet zapalniczka. Dlatego ludzie nie wyobrażają sobie, by kazachski mógł być językiem używanym w biznesie. Wiedząc, że rosyjski nie zostanie przez długi czas wycofany, nikt nie pała zapałem uczenia się kazachskiego.

A teraz przepis na tworzenie nowych słów po kazachsku na przykładzie „zapalniczki” – ponieważ po kazachsku zapalać to żandar, a po rosyjsku zapalniczka to zażygalka, powstaje nowy twór – żandargałka.

Nowe twory słowne powstają codziennie i tak naprawdę nikt nie wie, która wersja jest poprawna. Prowadzi to do istnego chaosu. I proszę sobie wyobrazić, że teraz funkcjonuje przepis, iż wszystkie dokumenty w Kazachstanie muszą być tłumaczone na kazachski. Nie jest łatwo, ale chwała Kazachom za to, że wspierają swój język!

Kazachski jest z rodziny języków tureckich i całkowicie różni się od rosyjskiego.

Na dzień dobry…

Witam! Korzystając z tego, że przebywam teraz w Kazachstanie, chcę się podzielić z Wami moimi wrażaniami. Już wkrótce pojawią się tutaj informacje ogólne o Kazachstanie, o ludziach tu mieszkających, o możliwościach otwarcia tu swojego biznesu, podróżach, przyrodzie i wiele innych…